نورپردازی

نورپردازی (  Lighting ) چیست ؟

نورپردازی شاخه ای علمی و تخصصی است که پیرامون چگونگی روشنایی محیط و اجزای موجود در فضا و چگونگی دیده شدن آنها بحث می کند . البته ، از آنجایی که علم نورپردازی در بهتر دیده شدن اشیا و یا دید انحصاری اجزای فضا و در کل ، در حوزه ی زیبایی نیز دخالت دارد ؛ می توان به آن هنر نورپردازی نیز گفت . چند نمونه از حوزه های که ؛ علم نورپردازی و یا مهندسی نور ، در آنها به طور گسترده کاربرد دارد به شرح زیر است .

1-  معماری

2- شهر سازی

3- هنرهای نمایشی

4- عکاسی

5- فیلم برداری

چیزی که در این مقاله مورد توجه است ، بررسی و توضیح علم نورپردازی فضا و مکان است که بیشتر در شاخه ی معماری و شهر سازی مطرح است اگرچه اصول کلی نورپردازی در تمامی شاخه ها یکسان است و می توان گفت هر شاخه با شاخه های دیگر به نسبت قابل توجهی همپوشانی دارند.

انواع نورپردازی از دیدگاه پایه

 1- تامین روشنایی

اولین چیزی که در امر نورپردازی اهمیت دارد و بایستی توجه ویژه ای به آن داشت ، تامین روشنایی فضایی است که قصد داریم آن را نورپردازی کنیم . این مقوله اگرچه ساده به نظر می رسد ولی چنانچه قرار باشد به صورت اصولی و استاندارد پیاده سازی شود نیاز به دانش و تخصص کافی در زمینه ی روشنایی و نورپردازی است . به عنوان مثال زمانی که می خواهیم یک فضای یک کتابخانه را تامین روشنایی کنیم بایستی ابتدا بدانیم که برای کتابخوانی چشم ما به چه میزان نور تیاز دارد که آسیبی به آن نرسیده و نیز خسته نشود ؛ همینطور بایستی بدانیم که رنگ و جنس محیط چگونه یاشد که میزان بازتاب نور از سطوح مختلف به چشم ایجاد خیرگی نکند و البته منابع روشنایی مختلف را بشناسیم و بتوانیم بر حسب نیازمندی خود بهترین منابع روشنایی را با دمای رنگ مناسب و میزان شار روشنایی کافی را انتخاب کرده و به کار بریم . نکته دیگری که باید به آن توجه داشت این است که همیشه تامین روشنایی مهمترین فاکتور علم نورپردازی است و نبایستی تحت تاثیر عوامل دیگر از آن چشم پوشی شود و به عنوان مثال نباید فدای امر زیبایی شود .

 2- نورپردازی تزیینی

هدف از نورپردازی تزیینی ، تامین روشنایی فضا نیست اگرچه می توان در این امر موثر باشد . معمولا نورپردازی تزیینی زمانی شروع می شود که تامین روشنایی فضا به صورت کامل انجام شده باشد و هدف آن ایجاد جلوه های زیبا در فضا است و به طور کلی در حوزه زیبایی و هنر گام بر میدارد . گذشته از مکان ها و فضا های خاص که نورپردازی تزیینی به صورت پر رنگ به چشم می خورد مانند ؛ کنسرت های موسیقی و شو های تلویزیونی ، نورپردازی تزیینی حتی در یک اتاق خواب کوچک هم کاربرد دارد و می تواند زیبایی یک فضا را چندین برابر کند .

انواع نورپردازی از دیدگاه نوع نور

 1- نورپردازی با روشنایی های الکتریکی

این نوع نورپردازی همانطوری که از نام آن پیداست ، نورپردازی ای است که برای تحقق آن  از منابع الکتریکی استفاده می شود مانند تمامی لامپ الکتیکی ای که می شناسید . از آنجا که منابع طبیعی روشنایی مانند خورشید تنها در روز وجود دارد و نیز بر حسب سازه های ما همه جا در دسترس نیست حتی در روز و البته انعطاف آن در قدرت و اختیار ما نیست ، بنابراین ، برای تامین نور و لازم هر فضا و نیز تزیین آن مجبوریم که از روشنایی های الکتریکی استفاده کنیم .

 2 – نورپردازی با روشنایی های طبیعی و نور روز

نورپردازی طبیعی قدمتی چندین هزار ساله در جامعه ی بشری دارد . برخلاف تصوری که تنها منبع روشنایی طبیعی قابل استفاده خورشید است و تنها در روز در دسترس است ؛ جالب است بدانید که در مصر باستان معابدی وجود داشته با حفره هایی در سقف آن که با طراحی خاص طوری تعبیه شده بودند که نور چند ستاره را از خود عبور میداده و نقش خاصی را در تالار به وجود می آورده است . البته امروزه منظور از نورپردازی طبیعی ، بیشتر همان استفاده از نور روز است . با توجه به اینکه بیشتر ساعات بیداری و فعالیت انسان در روز است و آدمی در تنها ساعات بیداری  به نور نیاز دارد و البته از آنجایی که تولید روشنایی های الکتریکی و انرژی الکتریکی  شامل هزینه و مصرف انرژی بسیار است ، بنابراین استفاده محض از روشنایی الکتریکی نه تنها مقرون به صرفه نیست بلکه عملا امکان ندارد و البته استفداه بیش از حد از انرژی الکتریکی می تواند آسیب جدی نیز به محیط زیست وارد نماید . از این رو در علم نورپردازی ، نورپردازی طبیعی از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است و در شاخه معماری بایستی بسیار پر رنگ ظاهر شود تا بتوانیم از این انرژی طبیعی بهترین استفاده را ببریم .

  • انواع نورپردازی از دیدگاه معماری و شهرسازی

 1- نورپردازی داخلی ساختمان

نورپردازی داخلی پرکاربردترین شاخه نورپردازی در حال حاضر است . اولین هدف نورپردازی داخلی ، تامین روشنایی لازم برای هر فضا ، با توجه به کاربری آن فضا است . پس از تامین روشنایی ، نورپردازی تزیینی داخلی آغاز میشود و با اضافه کردن المان های روشنایی خاص در هر فضا ، جلوه های خاصی در فضا ایجاد کرده و زیبایی فضای داخلی را برای زندگی و کار و فعالیت های بهینه  روزانه ، مهیا می سازد.

2- نورپردازی محوطه های باز

محوطه باز می تواند یک استادیوم ورزشی باشد یا پارک محله ی شما و یا حتی حیاط کوچک یک خانه . معمولا محوطه های باز در روز به هیچگونه روشنایی الکتریکی نیاز نخواهند داشت . ولی در شب بر اساس نوع کاربری آنها نیازمند نورپردازی هستند . به عنوان مثال در یک شهر بازی بایستی بدانیم که در محیط از چه روشنایی هایی استفاده کنیم که دمای رنگ مناسبی داشته باشند و حس شادی و نشاط را القا کند و البته از آنجا که در محوطه های باز ما از تابش های بازتابی بی بهره ایم بایستی با شناخت کافی انواع روشنایی ها ، از نمونه های متمرکز آن به کار بریم تا اتلاف روشنایی به حداقل رسیده و نیز هزینه های مصرف انرژی نیز کاهش یابد . در تامین و تزیین روشنایی محوطه های باز ، شناخت و دانش درباره  انواع روشنایی های محیطی ، میزان روشنایی مورد نیاز هر فضا ، ارتفاع و زاویه  نصب روشنایی و … به صورت تخصصی مورد نیاز است که علم نورپردازی آن را پوشش می دهد .

3- نورپردازی نمای ساختمان

نورپردازی نمای ساختمان عموما تنها جنبه تزیینی دارد و برای تامین روشنایی از آن استفاده نمیشود اگرچه می تواند میزانی تامین روشنایی محیطی نیز داشته باشد . نورپردازی نمای ساختمان علاوه بر نیاز به دانش در علم نورپردازی به میزان زیادی نیازمند سلیقه و لطایف هنری می باشد . نورپردازی نمای ساختمان آنقدر اهمیت دارد که می توان گفت ، اگر نورپردازی نمای ساختمان وجود نداشته باشد ، معماری و طراحی نمای آن عملا هیچ اهمیت و زیبایی ای ندارد . چرا که ظرافت های طراحی و معماری نمای ساختمان تنها با نور دیده میشود .

خلاصه

نورپردازی شاخه ای علمی و تخصصی است که پیرامون چگونگی روشنایی محیط و اجزای موجود در فضا و چگونگی دیده شدن آنها بحث می کند

هیت سینک

هیت سینک چیست؟

هیت سینک قطعه ای است برای خنک کردن المان های الکتریکی ای که تولید گرما می کنند ، مانند آی سی ها ، مدارات مجتمع و حتی ال ای دی ها . جنس هیت سینک بایستی از جنس فلزی انتخاب گردد که رسانش گرمایی خوبی داشته باشد که معمولا در تولید هیت سینک از فلز آلمینیوم استفاده می شود . وجود این قطعه ی ساده به راحتی می تواند به صورت چشمگیر و موثری گرمای قطعات گرمازا را کنترل کرده و دمای آنها را ثابت نگه دارد و از اخلال در عملکرد آنها جلوگیری کند . ساختار پره ای و شیار دار هیت سینک به صورت فیزیکی طوری عمل می کند که ، هنگام گرم شدن بدنه ی آلمینیومی هیت سینک ؛ بین هوای خارج و هوای موجود در میان شیار های هیت سینک ، اختلاف دما ایجاد می شود ؛ که موجب گردش هوایی و جریان هوا در میان شیار ها می گردد که این فرایند موجب خنک شدن سریع بدنه آلمینیومی هیت سینک و در نهایت موجب خنک شدن قطعه مورد نظر می گردد. گاهی برای بهبود عملکرد هیت سینک ، یک فن نیز بر روی آن نصب  می کنند . در محصولات روشنایی به خصوص در لامپ ال ای دی و یا روشنایی هایی که به نوعی از چیپ ال ای دی استفاده می کنند ، وجود هیت سینگ بسیار ضروری است و به طور مستقیم بر عملکرد و طول عمر آن تاثیر خواهد گذاشت.

کاربرد و اهمیت هیت سینک در محصولات روشنایی چیست؟

همانطور که میدانید ، ال ای دی یک نیمه هادی است که با مقاومت در برابر جریان الکتریکی ، انرژی الکتریکی را به نور و گرما تبدیل می کند و همانطور که پیداست ، تولید گرما موجب بالا رفتن دمای ال ای دی خواهد شد و چیپ ال ای دی نیز که در واقع یک مدار مجتمع از ال ای دی هاست با گرم شدن تعداد زیادی ال ای دی در چیپ ، بسیار گرم خواهد شد . گرم شدن بیش از حد چیپ ال ای دی موجب می شود که عمر مفید چیپ ال ای دی به شدت کاهش یابد و همچنین حرارت ، باعث افت کیفیت رنگ نور ال ای دی خواهد شد . شاید روشنایی هایی را دیده باشید که پس از مدت کوتاهی که کار کرده اند ، نور آنها کاهش یافته و یا رنگ نور آن تغییر کرده باشد ، یکی از دلایل بروز چنین مشکلاتی ، عدم وجود هیت سینک مناسب در محصول روشنایی است . برای کنترل دمای چیپ ال ای دی در محصول روشنایی ، آن را به گونه ای طراحی می کنند که چیپ ال ای دی کاملا بر روی هیت سینک آلمینیومی بچسبد  و قسمت خارجی هیت سینک نیز در معرض هوای محیط قرار گیرد . این نکته نیز قابل ذکر است که  محصولات روشنایی ای که بدنه ی آنها کاملا آلمینومی باشد و چیپ ال ای دی آن نیز کاملا با بدنه در تماس باشد ، خود به خود از خنک شوندگی خوبی برخوردار هستند و معمولا نیاز به استفاده از هیت سینک اضافه ای در این محصولات روشنایی وجود ندارد .

خلاصه:

هیت سینک قطعه ای است برای خنک کردن المان های الکتریکی ای که تولید گرما می کنند ، مانند آی سی ها ، مدارات مجتمع و حتی ال ای دی ها .

هالوژن

لامپ هالوژن چیست ؟

لامپ هالوژن درواقع نسل ارتقا یافته لامپ های رشته ای تنگستنی است که رنگ نور بهتر ، دمای رنگ بالا  تر ( تا 3200 کلوین ) و طول عمر بیشتری نسبت به لامپ های رشته ای دارند . لامپ های هالوژن به دو دسته تقسیم می شوند ؛

      1-  لامپ های تغذیه با ولتاژ پایین ، که این لامپ ها با ولتاژ 6 ، 12 و یا 24 ولت کار می کنند و قبل از اتصال به برق باید در مسیر آنها یک ترانسفورماتور یا درایور وجود داشته باشد .

      2- لامپ های تغذیه با ولتاژ اصلی ، که این نوع از لامپ های هالوژن مستقیم به برق شهری متصل می شوند.

 

تفاوت لامپ هالوژن با لامپ رشته‌ای تنگستنی

ایرادی که لامپ های رشته ای دارند این است که فلز تنگستن در هنگام التهاب ، همانطور که نور تولید می کند ؛ به مرور زمان تبخیر نیز می شود . این امر علاوه بر اینکه موجب باریک شدن رشته ی تنگستن در گذشت زمان شده و در نهایت به گسستگی دائمی رشته ی تنگستن می انجامد ؛ موجب می شود ، که گاز تبخیر شده فلز تنگستن به دیواره شیشه ای حباب لامپ چسبیده و رسوب کند . این پدیده باعث کدر شدن حباب و در نتیجه از بین رفتن شفافیت نور و تغییر رنگ نور لامپ رشته ای می شود . در لامپ هالوژن ، برای از بین بردن این ایرادات ، در حباب لامپ دربر گیرنده فلومان تنگستن را با یک گاز هالوژن ( مانند گاز بروم) اشباع می کنند .

گاز هالوژن درون حباب باعث می شود که گاز تبخیر شده فلز تنگستن به جای اینکه دور حباب رسوب کند با گاز هالوژن اطراف خود ترکیب شود . گاز هالوژن موجود در حباب لامپ هالوژن ، علاوه بر اینکه از کدر شدن حباب جلوگیری می کند ، به طول عمر رشته تنگستن هم میافزاید ؛ به این صورت که ، از برخورد مجدد ترکیب گاز هالوژن و گاز فلز تگنستن به تنگستن گداخته که حرارت بالایی دارد ، گاز هالوژن و بخار فلز تنگستن از هم جدا شده و ذرات تنگستن دوباره به فلومان تنگستنی می چسبد و گاز هالوژن خالص دوباره آزاد می شود و چرخه مدام اتفاق می افتد .

 

کاربرد لامپ هالوژن

نور لامپ هالوژن با دمای رنگ 3200 کلوین در دسته نور های سفید قرار می گیرد ، که اجسام را با نمود واقعی تری نشان می دهد ( نسبت به لامپ های رشته ای ) . بدلیل تمرکز نور لامپ های هالوژن و اینکه می شود با آنها راحت نور را در یک جهت هدایت کرد ، بنابر این برای روشن کردن یک قسمت خاص از فضا بسیار پرکاربرد هستند . به طور کلی می توان گفت ، استفاده از آنها در ویترین فروشگاه ها ، موزه ها و گالری های هنری ، بسیار مناسب است .

خلاصه : لامپ هالوژن درواقع نسل ارتقا یافته لامپ های رشته ای تنگستنی است که رنگ نور بهتر ، دمای رنگ بالا تر ( تا 3200 کلوین ) و طول عمر بیشتری نسبت به لامپ های رشته ای دارند

خیرگی

خیرگی چیست؟

عاملی آزاردهنده برای چشم انسان در بحث روشنایی است . به صورت ساده می توان گفت ؛ خیرگی همان اتفاقی است که وقتی به یک منبع نور شدید  (مانند خورشید یا پروژکتور ) نگاه می کنیم ، رخ می دهد و چشم ناخودآگاه فقط به همان منبع نور شدید متمرکز می شود و نمی تواند بر روی  اشیای پیرامون خود تمرکز دید داشته باشد و یا حتی آنها را نمی بیند . در واقع خیرگی ، از درخشش یک عنصر و یا وجود یک عنصر درخشان در حوزه ی دید انسان ایجاد می شود .  در ادامه مفهوم خیرگی را ، در حوزه ی نورپردازی ، به طور دقیق مورد بررسی قرار داده ؛ انواع ، چگونگی ، معایب و راهکار های جلوگیری و یا بهبود آن را نیز توضیح می دهیم.

خیرگی چطور اتفاق می افتد ؟

مکانیزم مردمک چشم انسان به گونه ای است که بر اساس روشنایی فضای حوزه ی دید چشم ، یعنی مقدار نوری که از محیط دریافت می کند ؛ واکنش نشان داده و تنگ ( کوچک)  و  یا باز ( بزرگ ) می شود . به این صورت که وقتی نور زیادی در حوزه ی دید چشم باشد ، یعنی محیط روشنایی بیشتری داشته باشد ، به صورت ناخودآگاه مردمک چشم انسان تنگ تر می شود تا نور کمتری را بپذیرد و درک بهتری از محیط داشته باشد و بر عکس ، هر چه نور روشنایی محیط کم باشد یعنی نور کمتری در حوزه ی دید چشم وجود داشته باشد ، مردمک چشم انسان باز می شود تا نور بیشتری از بازتاب اشیا بگیرد و باز محیط را بهتر و با جزییات بیشتری درک کند و ببیند . نکته ای که وجود دارد این است که مردمک چشم انسان بر اساس بیشترین عنصر نورانی که در زاویه ی دید چشم بازتاب نوری دارد و یا خودش منبع نور است ، تنظیم شده و وقف پیدا می کند . با توجه به مطالب گفته شده ، اکنون می توان خیرگی را تشریح کرد . اگر محدوده ی دید چشم را مانند پرده سینما فرض کنیم و اگر همه ی عناصر نورانی در پرده ی سینما به صورت تقریبا یکنواختی نورانی باشند ، مردمک چشم بر اساس بیشترین نور دریافتی ، باز می شود و از آنجایی که عناصر نورانی در یک سطح نوری هستند ، بنابراین چشم انسان به راحتی همه ی اجزای پرده سینما را به راحتی می بیند و تشخیص می دهد . اما اگر یک عنصر نورانی شدیدتر نسبت به بقیه ی تصویر وجود داشته باشد ، باز مردمک چشم انسان به اندازه ی بیشترین عنصر نورانی تصویر ، باز می شود ؛ ولی اینبار دیگر نمی تواند عناصر تاریک تر تصویر را به خوبی درک کند و یا حتی ، به طور کامل آنها را نمی بیند و چشم انسان به طور ناخودآگاه،  تمرکزش به روی عنصری خواهد بود  که بیشترین وضوح را برای چشم دارد چرا که مجبور است برای دیدن عناصر دیگر ، مردمک خود را تغییر اندازه دهد و این کار به عضلات چشم ، فشار وارد کرده و چشم را خسته می کند . پس انسان نمی تواند در هنگام خیرگی ، به عناصر دیگر در محدوده ی دید خود تمرکز کند و اگر با تلاش نیز این کار انجام دهد ؛ دچار خستگی شدید چشم و حتی سردرد می شود .

معایب خیرگی

  • خیرگی دید انسان را محدود و حتی مختل می کند.
  • خیرگی چشم را خسته می کند و حتی موجب سردرد می شود .
  • خیرگی موجب اختلال در ادراکات حسی و عدم تمرکز می شود .
  • خیرگی بسیار آزاردهنده است

چرا خیرگی در نورپردازی  پر اهمیت است ؟

جدای از اینکه خیرگی برای انسان بسیار آزاردهنده است ، با توجه به اینکه خیرگی می تواند بینایی انسان را تحت شعاع قرار دهد  و گاهی نیز مختل کند ، بنابراین عدم توجه به آن می تواند در مواردی خطرات جدی و حتی جانی به دنبال داشته باشد. به عنوان مثال در نورپردازی جاده ها و خیابان ها ، اگر فاکتور خیرگی در نظر گرفته نشود می تواند حوادث رانندگی را چندین برابر کرده و زیان های جبران ناپذیری به جای بگذارد و یا در مراکز صنعتی و یا مشاغلی که با دستگاه های صنعتی در ارتباط هستند ، عامل خیرگی در نورپردازی محیط می تواند به حوادث ناگواری بیانجامد .

گذشته از خطرارت احتمالی ناشی از عامل خیرگی در نورپردازی ؛ کاهش خیرگی می تواند به طور چشمگیری راندمان کاری و بازدهی فردی را بالا برده و تمرکز فرد را در هنگام انجام فعالیت های مختلف بیشتر کند . به عنوان مثال در یک محیط اداری ، با رعایت کامل اصول نورپردازی و کاهش عامل خیرگی ، می توان از خستگی زودرس کارمندان جلوگیری کرد و راندمان کاری آنها را افزایش داد . البته ، تذکر این نکته ضروری است که خیرگی ، تنها یکی از عوامل تاثیرگذار در حوزه ی نورپردازی است و برای داشتن یک محیط مناسب و بهینه از نظر روشنایی و نورپردازی ، فاکتور ها و عوامل دیگری نیز بایستی رعایت شوند .

انواع خیرگی از نظر تاثیر آن بر چشم

  • خیرگی آزاردهنده یا ناراحت کننده ( Discomfort Glare ): این نوع خیرگی ، عملکرد بینایی را مختل نمی کند،

تنها موجب عدم تمرکز چشم بر روی دیگر عناصر حوزه ی دید می شود و به دلایلی که در بالاتر بیان شد موجب خستگی چشم شده و نیز انسان را آزار می دهد . مانند زمانی که درهنگام تماشای تلویزیون ، نوری از پشت تلویزیون به چشم شما بتابد . دیدن عکس زیر نیز نمونه ای از این گونه خیرگی است.

  • خیرگی مختل کننده ( Disability Glare ): این نوع خیرگی ، الزاما ناراحت کننده نیست ، اما بینایی انسان را در حد قابل توجهی کاهش می دهد و یا حتی مختل می کند . مانند رانندگی در هنگام طلوع خورشید و زمانی که نور خورشید مستقیما بر چشم انسان می تابد .

انواع خیرگی از نظر منبع خیرگی

1- خیرگی مستقیم ( Direct Glare): این نوع خیرگی از تابش مستقیم یک منبع روشنایی به طور مستقیم بر چشم انسان به وجود می آید.

2- خیرگی غیرمستقیم ( Indirect Glare ): این نوع خیرگی از انعکاس نور سطوح مختلف بر چشم انسان به وجود می آید.

 

چگونه در نورپردازی خیرگی را کاهش دهیم؟

کاهش خیرگی مستقیم

  • هر چه منابع نوری در راستای دید انسان باشد خیرگی کمتری داریم ، بنابر این بهتر است تا حد امکان منابع نوری را طوری قرار دهیم ، کا در بیشترین زاویه ها ، هم راستای افق دید باشد نه مقابل آن .
  • هر چه ارتفاع لامپ های آویزی ، بیشتر باشد ، خیرگی کمتر خواهد بود
  • لامپ دیواری ، خیرگی بیشری نسبت به لامپ سقفی دارد . بنابراین اگر لامپ دیواری در محیط استفاده می شود ، بهتر است که از لامپ سقفی کم توان تر باشد و درخشندگی کمتری داشته باشد و نیز پخش نور آن زیاد باشد .
  • در هنگام چیدمان میزمطالعه ، میز کار و یا تلویزیون ، نباید منبع نور مقابل چشم قرار گیرد یعنی نباید منبع نوری درخشان مانند پنجره ، در پشت تلویزیون و یا میز کار و..، یعنی مقابل چشم قرار داشته باشد .
  • بهتر است ضریب انعکاسی سقف 70% باشد تا درخشش منبع روشنایی با نور انعکاسی محیطی ایجاد تضاد یا کانتراست ( contrast ) ننماید .
  • انتخاب منبع نوری باید بر اساس استاندارد های نورپردازی و بر اساس فضای مورد استفاده ، صورت گیرد و نوع روشنایی بایستی بر اساس نوع کاربری فضا باشد .

    کاهش خیرگی غیر مستقیم ( خیرگی انعکاسی )

    • تعداد اشیا و میزان سطوحی که انعکاس و درخشش زیادی دارند را ، تا جای ممکن در محیط کاهش داد .
    • اشیا سیقلی و براقی که نور زیادی انعکاس می دهند را دورتر از منابع مستقم روشنایی قرار داد .
    • سطوح براق و یا اشیا براق را طوری چیدمان نمود که در زاویه کمتر از 45 درجه از چشم انسان قرار نگیرند .
    • رنگ سطوحی از محیط که بیشترین زاویه دید دارند را طوری انتخاب گردند که درخشش آن زیاد نباشد و ضریب انعکاسی آن کمتر از 50% باشد .

خلاصه : عاملی آزاردهنده برای چشم انسان در بحث روشنایی است . به صورت ساده می توان گفت ؛ خیرگی همان اتفاقی است که وقتی به یک منبع نور شدید  (مانند خورشید یا پروژکتور ) نگاه می کنیم ، رخ می دهد.

بهره نوری

بازده نوری یا بهره نوری (Luminous Efficacy)

این عدد ، نسبت شار نوری خارج شده از لامپ روشنایی ، به توان مصرفی آن است که نشان دهنده ی کارایی و بهره وری روشنایی مورد استفاده است . هر چه این عدد بزرگتر باشد ، یعنی بازدهی و کارایی لامپ روشنایی بیشتر است یا به عبارت دیگر ، لامپ روشنایی با بازده بالاتر ، لامپی است که که با مصرف انرژی کمتر ، شار نوری بیشتر ( روشنایی بیشتر ) ایجاد می کند و نیز نشان می دهد که آن لامپ روشنایی از نظر مصرف انرژی ، بهینه تر و مقرون به صرفه تر است .واحد بهره نوری لومن بر وات است .

  • جدول زیر، شار نوری و بهره ی نوری چند نمونه از لامپ روشنایی های متداول را نشان می‌دهد.
نوع لامپ شارنوری ( لومن ) بهره نوری ( لومن بر وات )
لامپ رشته ای 1360 6/13
لامپ فلورسنت 36 وات معمولی 2850 79
لامپ بخار جیوه 400 وات 22000 55
لامپ بخار سدیم 250 وات 27000 108
خلاصه:

این عدد، نسبت شار نوری خارج شده از لامپ روشنایی، به توان مصرفی آن است که نشان دهنده ی کارایی و بهره وری روشنایی مورد استفاده است .

برچسب انرژی

برچسب انرژی

به طور خلاصه ، دربرگیرنده ی اطلاعاتی است که  راندمان کاری ، میزان مصرف و نحوه ی انرژی کالا هایی را نشان می دهد که از انرژی استفاده می کنند . البته معمولا  انرژی هایی مورد بررسی قرار می گیرند که تولید آنها هزینه بر است و یا مصرف آن انرژی به طبیعت آسیب وارد می نماید و یا منابع آن انرژی  در طبیعت محدود است ؛ مانند انرژی الکتریکی و سوخت های فسیلی.

این برچسب معمولا 4 قسمت دارد ، که بالای آن آرم سازمان استانداردی است که این برچسب را ارائه داده است ، در ایران این وظیفه به عهده ی “سازمان استاندارد ایران” است.

بعد از آن قسمتی قرار دارد که میزان بهینه بودن و راندمان کاری کالا را نشان می دهد که با حروف A,B,C,D,E,F,G   نشانه گذاری و نیز برای بهبود نتیجه دیداری از طیف رنگ های سبز تا قرمز طبقه بندی می شوند . از سال 2010 سازمان استاندارد اتحادیه ی اروپا ، به دنبال بهبود هملکرد کالا های تولیدی ، استاندارد های A+ , A++ , A+++ به برچسب انرژی اضافه نمود . این قسمت از برچسب ، نسبت مصرف انرژی دستگاه و یا کالای روشنایی را بر میزان بازدهی آن نشان می دهد ( میزان بازدهی بر اساس پارامتر های متفاوتی سنجیده می شود) . هر چه رنگ سبز تر باشد یعنی کالا مفید تر عمل میکند و با بازدهی بیشتر ، مصرف انرژی کمتری دارد که نشان از مرغوبیت و کیفیت بالای کالا می باشد .  این قسمت برای این است که با یک نگاه به برچسب بتوانیم به طور کلی عملکرد کالا را ارزیابی کنیم ، آن را با دیگر محصولات مقایسه کنیم و در نهایت انتخاب درستی  در هنگام خرید داشته باشیم.

دو قسمت بعدی برچسب به توضیح اطلاعات و مشخصات مصرفی کالا ، به طور دقیق می پردازد که برای بدست آوردن جزئیات ، می توان آن را مورد بررسی قرار داد .

در نهایت قسمت آخر برچسب انرژی شامل، لوگوی برند و نام تجاری تولیدکننده ی محصول به همراه مدل کالا می باشد . البته این برچسب در محصولات روشنایی کمی متفاوت است که در ادامه  به آن می پردازیم .

 برچسب انرژی محصولات روشنایی

اطلاعات همه ی انواع محصولات روشنایی دارای 4 قسمت مشترک هستند ، شامل ؛

  • جدول میزان بهره وری انرژی ( همان حروف A تا G  )
  • میزان شار نوری محصول روشنایی بر حسب لومن
  • میزان توان مصرفی محصول روشنایی بر حسب وات
  • در نهایت ، عمر مفید محصول روشنایی بر حسب ساعت
  • هر 1000 ساعت عمر مفید تقریبا معادل 1 سال عمر است . ( هر لامپ حدودا به طور میانگین 3 ساعت در شبانه روز روشن است )

اطلاعات تکمیلی

 چیزی که باعث به وجود آمدن و اهمیت چنین برچسب اطلاعاتی می باشد ، این است که طی سالیانی نسبتا طولانی ، تولید کنندگان محصولات مختلف بدون توجه به کیفیت محصول نهایی و اهمیت ندادن به موضوع مصرف انرژی کالا های تولیدی ونیز میزان آسیب زدن محصولات به محیط زیست ، اقدام به تولید انواع کالا ها و دستگاه های مختلف مصرف کننده ی انرژی نمودند که موجب شد ، آهنگ مصرف انرژی به طور بی رویه ای بالا رود و این امر ، هم باعث تخریب منابع طبیعی بود و هم باعث ایجاد هزینه های  بالا برای کاربران و استفاده کنندگان  ( هزینه ی برق مصرفی به عنوان مثال )  ؛ از این رو سازمان های مختلفی در سراسر دنیا تصمیم گرفتند که با بررسی پارامتر های ضروری یک محصول ،  استاندارد مشخصی برای راندمان مصرف انرژی یک محصول تعیین و ایجاد کنند و هر کدام یک برچسب انرژی استانداردی را به وجود آوردند که اطلاعات کلی آنها تقریبا مشابه یکدیگر است . می توانید نمونه ی این برچسب ها را در تصاویر زیر مشاهده نمایید.

  • برچسب انرژی اتحادیه ی اروپا

  • برچسب انرژی ایالات متحده ی آمریکا

  • برچسب انرژی استرالیا

در ایران نیز ، سازمان بهره وری انرژی در ایران ، از سال 1375 شروع به تعیین استاندارد هایی در زمینه ی مصرف انرژی کرد و در نهایت با پیروی از سیاست های استاندارد سازی اتحادیه ی اروپا ، اقدام به ارزیابی کالا های تولیدی نمود و به کالا ها برچسب انرژی ارئه داد و تولیدکنندگان را ملزم به الصاق آن بر روی محصولات تولیدی نمود . اولین کالا هایی که در ایران برچسب انرژی گرفتند یخچال ها و فریزر ها بودند ، اما در حال حاضر اکثر کالا های تولیدی به خصوص در رسته ی برق و الکترونیک دارای برچسب مصرف انرژی هستند .

خلاصه

به طور خلاصه ، دربرگیرنده ی اطلاعاتی است که  راندمان کاری ، میزان مصرف انرژی کالا هایی را نشان می دهد که از انرژی استفاده می کنند.

بازده نوری

بازده نوری یا بهره وری نوری

بازده نوری یک منبع روشنایی بر دو اساس و دیدگاه مورد بررسی قرار گرفته و بیان می شود :

  • میزان روشنایی تولید شده بر میزان توان مصرفی ، که در این حالت بازده نوری همان بهره ی نوری خواهد بود که

بر حسب لومن بر وات بیان می شود . ( مراجعه شود به {بهره ی نوری} )

  • میزان اثربخشی روشنایی تولید شده توسط منبع ، که به صورت درصدی بیان می شود .

برای توضیح مورد دوم نیاز به تعریف اثربخشی روشنایی است ؛ اثربخشی روشنایی درواقع میزان تاثیر نور و روشنایی بر قوه ی بینایی انسان است . با یررسی های انجام شده ، مشخص شده است که طول موج رنگ سبز(555 نانو متر) ، بیشترین تاثیر را بر روی چشم انسان (قوه ی بینایی) می گذارد . از آنجایی  که ایده آل ترین منبعی که بتواند؛  این طول موج از نور سبز را تولید کند ، 683 لومن بر وات ، بهره ی نوری دارد ؛ بنابراین ، مبنای بازدهی را همین عدد قرار میدهند و با تقسیم بهره ی نوری یک منبع روشنایی بر 683 و ضرب آن در 100 ، عددی نسبی بر حسب درصد دست می آید که به آن بازده نوری یک منبع روشنایی می گویند . به گونه ای دیگر ، می توان گفت ، هر چه این عدد ، درصد بالاتری داشته باشد ، یعنی بهره ی نوری آن بیشتر به 683 ( بهره ی نوری منبع نور سبز ) نزدیک است و این یعنی اینکه منبع روشنایی مورد نظر ، اثربخشی نوری بیشتری دارد .

البته باید گفت، مفهوم بازده نوری یا بهره وری نوری بیشتر همان بهره ی نوری گفته شده در شماره 1 است ؛ یعنی همان نسبت شار نوری بر توان مصرفی . و عددی که به صورت درصدی بیان میشود ، همان میزان اثربخشی نوری منبع روشنایی است ، که به اشتباه آن را با بازده نوری یکسان فرض می کنند. در زیر جدول مشخصات برخی از لامپ های روشنایی آورده شده است.

جدول بهره نوری برخی از لامپ های روشنایی
دسته روشنایی نوع منبع روشنایی بهره نوری

لومن بر وات

درصد اثربخشی
منبع روشنایی ایده آل مونوکروماتیک 555 نانو متر 683 100 %
جسم سیاه ، با دمای 5800 درجه کلوین 251 37 %
احتراقی شمع 3/0 04/0 %
چراغ نفتی (گرد سوز) 1 تا 2 15/0 تا 3/0 %
رشته ای لامپ تنگستنی 15 وات ، 220 ولت 8 2/1 %
لامپ تنگستنی 40 وات  ، 220 ولت 4/10 5/1 %
لامپ تنگستنی 100 وات  ، 220 ولت 8/13 2 %
لامپ تنگستنی 5 وات  ، 110 ولت 5 7/0 %
لامپ تنگستنی 40 وات  ، 110 ولت 6/12 8/1 %
لامپ تنگستنی 100 وات  ، 110 ولت 5/17 6/2 %
هالوژن رشته ای لامپ هالوژن تنگستنی 100 وات ، 220 ولت 7/16 4/2 %
لامپ هالوژن تنگستنی 200 وات ، 220 ولت 6/17 6/2 %
لامپ هالوژن تنگستنی 500 وات ، 220 ولت 8/19 9/2 %
لامپ هالوژن آی آر 120 ولت 7/17 تا 5/24 6/2 % تا 5/3 %
لامپ هالوژن تنگستنی کوارتز 12 تا 24 ولت 24 5/3 %
پروژکتور و لامپ عکاسی ( فوتوگرافیک) 35 1/5 %
لامپ دیود تابشی

(ال ای دی)

لامپ ال ای دی ( LED  ) سرپیچی 120 ولت 102 9/14 %
لامپ ال ای دی ( LED  ) سرپیچی 230 ولت با توان 11 وات 138 3/20 %
لامپ ال ای دی ( LED  ) لوله های فلوروسنت 230 ولت با توان 5/21 وات 172 25 %
لامپ ال ای دی ( LED  ) فسفری 260 تا 300  1/38 % تا 9/43 %
لامپ قوس الکتریکی لامپ قوس الکتریکی کربن 2 تا 7  29/0 % تا 1 %
لامپ قوس الکتریکی زنون 30 تا 50 4/4 % تا 3/7 %
لامپ قوس الکتریکی زنون مرکوری 50 تا 55 3/7 % تا 8 %
لامپ یو اچ پی 58 تا 78 5/8 % تا 4/11 %
لامپ یو اچ پی همراه با رفلکتور برای پروژکتورها 30 تا 50 4/4 % تا 3/7 %
فلوروسنت لامپ 32 وات ، تی 4 ، بالاست مغناطیسی 60 9 %
لامپ فلوروسنت فشرده ، 9 تا 32 وات ، با بالاست مغناطیسی 46 تا 75 8 % تا 45/11 %
لوله ای تی 8 با بالاست الکتریکی 80 تا 100 12 % تا 15 %
پی ال اس 11 وات 82 12 %
لوله ای تی 5 70 تا 2/104 10 % تا 63/15 %
فلوروسنت القایی 70 تا 150 وات 71 تا 84  10 % تا 12 %
لامپ تخلیه گازی گوگردی 1400 وات 100 15 %
لامپ متال هالید 65 تا 115 5/9 % تا 17 %
لامپ بخار سدیم فشار پایین 100 تا 200 25 % تا 29 %
لامپ بخار سدیم فشار بالا 20 تا 10 12 % تا 22 %
صفحه نمایش پلاسما 20 تا 10 3/0 % تا 5/1 %
لامپ روشنایی کاتودی روشنایی القای الکترونی 30 5 %

آی‌پی

(IP(Ingress Protection

آی پی یا همان درجه حفاظت، در محصولات روشنایی، کدی است که نشان دهنده ی میزان مقاومت و امنیت آن محصول در برابر موارد زیر است:

  • نفوذ اجسام جامد (مانند تراشه چوب ، گرد وخاک و …)
  • نفوذ مایعات روان (آب ، تمام محلول های آبی و …)
  • ضربه
  • درسترسی به قطعات خطرناک و یا حساس ( مانند برخورد دست با سیم فاز و برق گرفتگی و … )

که شامل دو یا سه عدد و حروف اختصاری است . هر کدام از اعداد و حروف ،  معنای خاصی میدهند و درجه ی حفاظتی محصول روشنایی را تشریح می کند . عدد اول که بعد از IP   ظاهر میشود درجه ی حفاظتی در برابر نفوذ جامدات را نشان می دهد . عدد دومی که بعد از IP   می آید نشان دهنده  درجه حفاظتی در برابر نفوذ مایعات است و عدد سوم که بعد از IP  می آید ، نشان دهنده میزان مقاومت در برابر شدت ضربات مختلف است . در محصولات روشنایی معمولا عدد سوم وجود ندارد و IP  ، در روشنایی و نورپردازی ، بیشتر درباره نفوذ جامدات و مایعات  اهمیت دارد نه ضربه ؛ البته محصولاتی با 3 رقم IP  نیز در رسته روشنایی و نورپردازی نیز موجود می باشند . در نهایت حروف اختصاری ای که در ادامه IP  قرار می گیرد نشان دهنده ی میزان حفاظت محصول در برابر دسترسی به قطعات خطرناک و یا حساس می باشد . در کنار حروف اختصاری گفته شده که نشان دهنده درجه حفاظتی مورد 4 است ، حروف اختصاری دیگری نیز برای تشریح مواردی خاص وجود دارد که در ادامه به توضیح کامل همه ی موارد می پردازیم .

نفوذ اجسام جامد:

اعداد از 0 تا 6 هستند و هر کدام بر اساس جدول زیر معنا پیدا می کنند .

اولین عدد IP  (اولین شماره ی درجه حفاظتی)
عدد میزان حفاظت در برابر اجسام جامد بر حسب سایز(میلی متر) توضیح و مثال
0 بدون هیچ محافظتی در مقابل تماس و یا ورود هرگونه جسم خارجی ، حفاظتی ندارد
1 بزرگتر از 50 حفاظت شده در برابر اجسام بزرگ البته بدون دسکاری عمدی و یا اعمال زور
2 5/12 تا 50 انگشتان و یا ابزار آلات و اشیاء کوچک قابل نفوذ نیستند
3 5/2 تا 5/12 سیم های ضخیم و ابزار آلات و اجسام خارجی  با سایز مشابه قابل نفوذ نیستند
4 1 تا 5/2 حفاظت شده در برابر بیشتر سیم ها و پیچ و مهره ها و …
5 زیر 1 ( ریز گرد یا غبار ) از ورود مقادیر زیاد گرد و غبار جلوگیری می کند و در برابر تماس نیز مقاوم است
6 عایق کامل ( ضد غبار ) به هیچ عنوان ، هیچ گونه جسم خارجی اعم از ریز گرد ها در آن نفوذ نمی کند
X تست نشده و یا بدون اهمیت این نشان یعنی ، مقاومت این محصول در برابر جامدات یا تست نشده و یا از این نظر دارای اهمیت نبوده است و یا اصلا نفوذ جامدات در این محصول معنایی ندارد
  • نفوذ مایعات ( دومین عدد آی پی ): اعداد از 0 تا 8 هستند و بر اساس جدول زیر معنا پیدا می کنند . نکته بسیار مهمی که باید به آن توجه کرد ، این است یک محصول روشنایی که IPx7 را داراست الزاما IPx5  و یا IPx6 را ندارد . به این معنا که اگر محصول روشنایی ، در هنگام غرق شدن ، ضد آب است الزاما در مقابل پمپاژ آب ( یعنی آی پی 5 و 6 ) مقاوم نیست . محصولات روشنایی ای که هر دو آزمون و تست را پشت سر گذاشته باشند را به صورت زیر نمایش می دهند . به عنوان مثال : IPx5/IPx7  و … یعنی هر دو IP  را دارد و هر دو تست درجه حفاظت را گذرانده است.
دومین عدد IP  (اولین شماره ی درجه حفاظتی)
عدد موارد تست شده جزییات تست
زمان تست مقدار آب فشار آب
0 محصول روشنایی هیچ گونه حفاظتی ندارد و در مقابل مایعات کاملا آسیب پذیر است
1 ریزش قطرات آب تاثیر مخربی بر محصول روشنایی ندارد 10 1 میلی متر ریزش بارانی در دقیقه
2 ریزش عمودی آب مانند باران تاثیرمخربی بر روی محصول روشنایی ندارد اگرچه روشنایی با زاویه 15 درجه نصب شده باشد 10 3 میلی متر ریزش بارانی در دقیقه
3 ریزش عمودی آب مانند باران تاثیرمخربی بر روی محصول روشنایی ندارد اگرچه روشنایی با زاویه 60 درجه نصب شده باشد 5 7/0 لیتر در دقیقه 80 تا 100 کیلو پاسکال
4 ریزش عمودی آب بر روی قطعه در هر زاویه ی نصبی ، تاثییر مخربی ندارد 5 10 لیتر در دقیقه 80 تا 100 کیلو پاسکال
5 پمپاژ آب با دهانه پمپ 3/6 میلی متر ، از هر زاویه بر روی محصول روشنایی تاثیر مخربی ندارد حداقل 3 5/12 لیتر در دقیقه 30 کیلو پاسکال از فاصله ی 3 متری
6 پمپاژ پر فشار با دهانه پمپ 5/12 میلی متر ، از هر زاویه بر روی محصول روشنایی تاثیر مخربی ندارد حداقل 3 100 لیتر در دقیقه 100 کیلو پاسکال از فاصله ی 3 متری
7 نفوذ آب درون قطعه کاملا محفظت شده ایت ، حتی اگر محصول روشنایی تا عمق 1 متر به زیر آب فرو رود 30 عمق یک متر آب
8 کاملا ضد آب ، در هنگام غرق شدن کامل قطعه در زیر آب . در برخی موارد یعنی محصول روشنایی توسط سازنده کاملا پلمپ شده است و در برخی موارد یعنی ، مقداری آب داخل محصول روشنایی نقوذ می کند ولی مدار و درایور قطعه کاملا ضد آب و محافظت شده است . مداوم زیر آب عمق مجاز تعیین شده توسط سازنده

دو مورد خاص که تنها در استاندارد  ISO 20653  تعریف شده است و برای جایگزینی استاندارد ( DIN 40050-9)، به کار رفته است. در جدول زیر به طور جداگانه نمایش داده شده اند.

دومین عدد IP  (دومین شماره ی درجه حفاظتی)
عدد موارد تست شده جزییات تست
زمان تست مقدار آب فشار آب
6کا

6K

پمپاژ پر فشار آب از دهانه ی پمپ 3/6 میلی متر هیچ گونه تاثیر مخربی بر روی محصول روشنایی ندارد . این تست در استاندارد  IEC 60529 وجود ندارد . حداقل 3 دقیقه 75 لیتر در دقیقه 1000 کیلو پاسکال از فاصله ی 3 متری
9کا

9k

پمپاژ پر فشار آب با دمای 80 درجه سانتی گراد از چهار جهت ، تاثیر مخربی بر روی محصول روشنایی ندارد . این تست در استاندارد  IEC 60529  با عنوان IPx9  شناخته می شود . 30 ثانیه در هر زاویه ، مجموعا 2 دقیقه 14 تا 16 لیتر در دقیقه 8 تا 10 مگا پاسکال از فاصله ی 10 تا 15 سانتی متر

  • مقاومت در برابر ضربه ( عدد سوم بعد آی پی ) : این عدد میزان ضربه ای که محصول می تواند تحمل کند را نشان می دهد که در محصولات روشنایی عمومیت ندارد و امعمولا درج نمی شود . این مورد بیشتر در قطعات صنعتی به کار می رود و از 0 تا 9 طبقه بندی می شود .

سومین عدد IP  (سومین شماره ی درجه حفاظتی)
عدد میزان ضربه ای که محصول روشنایی تحمل می کند

بر حسب ژول

0  
1 255/0
2 375/0
3 5/0
4 1
5 2
6 3
7 6
8 10
9 20
  • عدم دسترسی به قسمت های خطرناک و حساس ( حروف اخصاری بعد از IP ) : شامل حروف از A  تا D  می شوند که طبق جدول زیر معنا پیدا می کند .

علائم اختصاری بعد از IP
A در برابر ورود دست به داخل محصول روشنایی و تماس دست با قطعات حساس و خطرناک حفاظت شده است
B در برابر ورود انگشت به داخل محصول روشنایی و تماس انگشت با قطعات حساس و خطرناک حفاظت شده است ( ایمن در برابر برق گرفتگی)
C در برابر ورود ابزار به داخل محصول روشنایی و تماس ابزار با قطعات حساس و خطرناک حفاظت شده است ( ایمن در برابر اتصالی)
D در برابر ورود سیم به داخل محصول روشنایی و تماس سیم با قطعات حساس و خطرناک حفاظت شده است ( ایمن در برابر اتصالی)
  • حروف اختصاری دیگر : برای توضیح بیشتر به کار می روند و بر اساس جدول زیر تشریح می شوند.

حرف اختصاری دیگر بعد از IP   و معنای آن
حرف اختصاری توضیح
F مقاوم در برابر روغن
H روشنایی با ولتاژ بالا
M در تست معنا دارد . یعنی محصول روشنایی در هنگام تست حرکت هم داده شده است
S در تست معنا دارد . یعنی محصول روشنایی در هنگام تست ثابت بوده است
W یعنی در چه شرایط جوی یا آب و هوایی کاربرد دارد

برای راحتی درک آی پی ها و نیز استفاده صحیح از محصولات روشنایی به شکل زیر دقت کنید . در شکل زیر هر منطقه بر اساس میزان رطوبت و آب ریزی طبقه بندی شده است و در ادامه به شما نشان می دهیم که چه محصول روشنایی ای با چه درجه حفاظتی ( Ingress Protection )  برای هر منطقه مناسب است .

  • منطقه 1 : در زیر دوش حمام و یا داخل وان ، باید از روشنایی های ولتاژ پایین استفاده نمود که حد اکثر 12 ولت باشد واین روشنایی ها بایستی حداقل IP67 را دارا و هنگام غرق شدن در زیر آب ، کاملا ضد آب باشند .
  • منطقه 2 : برای روشنایی های کنار و بالای آینه دستشویی و نیز روشنایی های دیواری و یا سقفی حمام با ارتفاع 25/2 متری از زمین ، حداقل درجه حفاظتی بایستی برای محصولات روشنایی IP54  باشد که البته بهتر است از IP65  برای این مناطق استفاده گردد .
  • منطقه 3 : روشنایی هایی که در امتداد 50 تا 60 انتی متری دوش و یا وان حمام در ارتفاع 25/2 متری نصب می گردند ، IP44 برای محصولات روشنایی کفایت می کند . که  باز بهتر است از حداقل IP65  استفاده شود .
  • منطقه 4 : در تمام مناطق دیگری که آبریزی و نیز رطوبت وجود ندارد نیازی به درجه حفاظتی خاصی نیست که البته می توانید در صورت نیاز از حداقل IP20 برای روشنایی خود استفاده نمایید تا در مقابل اجسام خارجی محافظت شده باشد .
  • نکته مهم : در آشپزخانه ها و یا محیط هایی که نیاز به شستوشوی کامل کف ها و دیوار وجود دارد حتما از روشنایی با حداقل درجه حفاظتی IP35 استفاده نمایید . همچنین توجه داشته باشید که در مراکزی مانند کارواش ها حداقل از IP45  یا  IP55  و به صورت استاندارد از روشنایی های  IP46  یا IP56 استفاده گردد . روشنایی هایی که برای نمای ساختمان و یا محوطه های باز مناسب هستند حداقل IP25   و در حالت بهتر  IP55   . در نما هایی که دسترسی به روشنایی بسیار دشوار بوده و یا تقریبا غیر ممکن است بهتر است از IP65  استفاده گردد .

گروه تخصصی لوکس لایت؛ پیشرو در  حرفه ای ترین و تخصصی ترین متد روشنایی و  نورپزدازی

خلاصه:

آی پی یا همان درجه ی حفاظت ، در محصولات روشنایی ، کدی است که نشان دهنده ی میزان مقاومت و امنیت آن محصول در برابرمایعات ، اجسام و ضربه و .. چقدر است.

نور سفید

 نور سفید، چه نوری است؟

نور سفید ، نوری است که شدت  طیف نوری سبز ، قرمز و آبی آن یا همان ( RGB ) آن یکسان بوده و با روشنایی یکسانی به چشم انسان بتابد . چشم انسان حسگر های شبکیه ای دارد که هر کدام نسبت به یک طول موج خاص تحریک شده و مانند یک فیلتر عمل می کنند ؛ حال اگر نوری که طول موجی از یک رنگ خاص مانند قرمز را بیشتر داشته باشد ، حسگر قرمز چشم بیشتر تحریک شده و این طول موج بیشتر وارد چشم می شود و چشم ما آن نور را قرمز می بیند . حال اگر همه ی طیف رنگ های ( RGB ) یکسان به چشم بتابد ، چشم ما آن نور را سفید می بیند .  اگرچه تعریف نور سفید در حیطه نورپردازی و روشنایی و البته در زبان عامیانه تفاوت دارد که گاهی افراد را در درک صحیح و البته انتخاب درست به اشتباه می اندازد.

نور سفید در اصطلاح عامیانه چیست؟

معمولا عموم افراد نور سفید را نوری مانند نور لامپ های فلوروسنت یا همان لامپ مهتابی های معروف می دانند و به آن نور مهتابی نیز می گویند که البته اشتباه نیست؛  اما گستره ی نور سفید کمی وسیع تر است و نورِلامپ مهتابی تنها یکی از طیف هایی است که در گستره نور سفید قرار دارد و در واقع نوعی سفید سرد است که بین 3800 تا 4500 درجه کلوین دمای رنگ دارد .

تعریف نور سفید در علم نورپردازی و روشنایی چیست؟

نور سفید در علم نورپردازی به صورتی پارامتری و قابل اندازی گیری تعریف می شود و مبنای سنجش آن ، {دمای رنگ} هر نور است . در نور پردازی ، طیف نور سفید بر اساس دمای رنگ به 4 دسته تقسیم بندی می شود.

جدول طبقه بندی نور سفید
نور سفید روز 5000 تا 6500 کلوین
نور سفید سرد 4000 تا 5000 کلوین
                              نور سفید طبیعی یا استاتدارد 3500 تا 4000 کلوین
نور سفید گرم 3000 تا 3500 کلوین

بر اساس این تعریف؛ به عنوان مثال؛ متوجه می‌شویم که لامپ‌های فلورسنت معروف به لامپ مهتابی ، بیشتر نوری در بازه ی نور سفید سرد دارند . اکثر لامپ ال ای دی های حبابی نیز در حیطه نور سفید استاندارد قرار می گیرند که البته در بازه نوری های دیگری نیز موجود هستند.

آیا می‌دانستید نور خورشید سفید است نه زرد؟

بله ، درست است که در زبان عامیانه نور خورشید ، نوری زرد شناخته می شود و حتی به روشنایی هایی که نور زرد دارند نیز به اشتباه نور آفتابی و یا خورشیدی گفته می شود ؛ اما ؛ نور خورشید درواقع نوری سفید است که در ساعات مختلف روز ، دمای رنگی معادل 5000 تا 5600 درجه کلوین دارد  و در طبقه بندی نوری ، همان نور سفید روز یا نور روز ( DayLight ) است.

نور ستارگان چه رنگی است؟

شاید می دانید که در میان منظومه ها و کهکشان های دیگری که در جهان هستی هستند ، خورشید تنها یکی از ستارگان درخشان آسمان است که می توان گفت یکی از کوچکترین آنها نیز به شمار می آید . هر چه دمای ستارگان بالاتر برود ، درواقع دمای رنگ آنها نیز بالاتر است ؛ یعنی اینکه طیف رنگی آنها رو به رنگ سرد ِ آبی و نیلی متمایل خواهد شد .

در حالت کلی می توان گفت ستارگان نور سفید دارند ولی از آنجایی که اکنون دیگر می دانیم که دمای رنگ چیست و چگونه بر اساس آن رنگ نور ها دسته بندی می شود ؛ بایستی بگوییم، نور ستارگان ، از بالاترین دامنه ی نور سفید ، یعنی نور روز ، شروع شده و به سمت رنگ های سرد تر ، یعنی به  سمت رنگ آبی متمایل می شوند.

خلاصه:

نور سفید، نوری است که شدت طیف نوری سبز، قرمز و آبی آن یا همان ( RGB ) آن یکسان بوده و با روشنایی یکسانی به چشم انسان بتابد.

نور زرد

نور زرد چیست؟

 نور زرد همان ترکیب نور سبز و نور قرمز است یا فقدان نور آبی . یعنی اگر نوری که به چشم ما می تابد طول موج رنگ سبز و طول موج رنک قزمر را داشته باشد ، چشم ما آن را زرد می بیند . اینکه چرا از سیستم نوری ( RGB  ) استفاده می کنیم و می گوییم نور سبز ، قرمز و آبی ؛ به عملکرد چشم انسان بر می گردد . چشم انسان یاخته های مخروطی شکلی دارد که مسئول تشخیص رنگ نور در چشم هستند. این یاخته ها به سه دسته تقسیم شده و هر کدام به طول موجی خاص واکنش نشان داده و تحریک می شوند . تعدادی از آنها به طول موج 560 نانو متر ( رنگ قرمز ) واکنش نشان می دهند ، تعدادی دیگر به طول موج  530 نانو متر ( رنگ سبز ) و مابقی با طول موج 424 ( رنگ آبی ) تحریک می شوند . بنابراین ، هر چه نورهایی که به چشم ما می رسند ، از طول موج رنگ آبی خالی باشد ؛ چشم ما آن نور را زرد خواهد دید چرا که تنها یاخته هایی تحریک می شوند که نور قرمز و نور سبز را تشخیص می دهند و از ترکیب این دو نور ، مغز ما نور را زرد درک می کند . البته نور زرد در علم نورپردازی بر اساس دمای رنگ تعریف شده و کاربرد دارد . در ادامه به تعاریف متفاوت از نور زرد می پردازیم.

تفاوت نور زرد و نور خورشیدی یا نور آفتابی چیست؟

در اصطلاحات مرسوم در میان افراد ، نور زرد ، به اشتباه به عنوان نور آفتابی یا خورشیدی نیز شناخته می شود و با این اسامی نیز به کار می روند که با توجه به مطالبی که در ادامه به آن خواهیم پرداخت ، علت اشتباه بودن این نامگذاری مشخص می شود . البته در هر صورت ، اگرچه به لحاظ علمی و واقعی این نامگذاری ها صحیح نیست ؛ اما ، هر جایی که از یک منبع روشنایی با نور خورشیدی و یا منبع روشنایی با نور آفتابی  نام برده شود ، منظور همان نور زرد است و در واقع همه ی این اسامی یکی است و به روشنایی هایی اتلاق می شوند که دمای رنگی کمتر از 3500 درجه کلوین دارند . مرسوم ترین لامپ روشنایی با نور زرد ، لامپ 100 وات رشته ای است .

تعریف نور زرد در علم نورپردازی و روشنایی چیست؟

مبنای ارزشیابی نور از لحاظ رنگ در علم نورپردازی و روشنایی ، پارامتری به { نام دمای } رنگ است . هر چه دمای رنگ نور پایین بیاید ، رنگ گرم تر شده و به طیف زرد نارنجی ؛ نارنجی و سپس قرمز می گراید . دامنه ای که در حوزه ی نورپردازی از آن با عنوان نور زرد نام می برند ، دمای رنگی ما بین 1700 درجه ی کلوین تا 2700 درجه کلوین است . که به ترتیب 1700 درجه کلوین ، دمای رنگ نور شعله ی کبریت و 2700 درجه کلوین ، دمای نور لامپ رشته ای 100 وات است . معمولا در حوزه ی روشنایی، نور های سفید گرم ( Warm/White ) یعنی نور هایی تا 3500 درجه کلوین را نیز به صورت عرفی نور زرد یا آفتابی می نامند .

نور خورشید چه رنگی است ؟ آیا خورشید زرد است ؟

بر خلاف تصور عموم مردم ، رنگ نور خورشید زرد نیست . بلکه از دسته ی نور های سفید است که در طبقه بندی رنگ نور ، به آن نور روز (  DayLight ) گفته می شود . دمای رنگ نور خورشید ، در ساعات مختلف روز متفاوت است ولی به طور میانگین ،دمای رنگ خورشید 5300 درجه ی کلوین است . ( از 5000 تا 5600 درجه کلوین)

خلاصه:

نور زرد همان ترکیب نور سبز و نور قرمز است یا فقدان نور آبی . یعنی اگر نوری که به چشم ما می تابد طول موج رنگ سبز و طول موج رنک قزمر را داشته باشد ، چشم ما آن را زرد می بیند